Ewidencja mienia publicznego PDF Drukuj Email
Wpisany przez geodeta   
środa, 28 października 2009 14:03

Referat przedstawiony przez Panią Małgorzatę Kociołek, podinspektora w Referacie Gospodarki Nieruchomościami i Ochrony Gruntów Rolnych i Leśnych, podczas Konwentu Przewodniczących Rad Powiatów Województwa Małopolskiego, zorganizowanego w dniu 4.12.08 r.  

 

 

 


EWIDENCJA  MIENIA  PUBLICZNEGO 
 mgr inż. Małgorzata Kociołek
Brzesko, 4 grudzień 2008 r.

     Nawiązując do poprzedniego referatu, który przybliżył charakterystykę katastrów gruntowych na terenie Polski Południowej, chciałam przedstawić Państwu problematykę związaną z ewidencją mienia publicznego  pod kątem ustawy z dnia 7 września 2007r., o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2007r, Nr 191, poz. 1365)
     Szanowni Państwo dla ułatwienia przekazu zacznę od przybliżenia Państwu pojęcia mienia. A mianowicie mienie obejmuje własność i inne prawa majątkowe, co oznacza, że mienie rozpatrywać należy w aspekcie:
  • Przedmiotów niematerialnych (energia, dobra intelektualne, dobra osobiste, pieniądze i papiery wartościowe),
  • Wierzytelności (zabezpieczenia hipoteczne, zabezpieczenia notarialne i czynsze),
  • Prawa do korzystania z rzeczy cudzych (użyczenie, dzierżawa i najem),
  • Rzeczy (nieruchomości i rzeczy ruchome),
 Podstawowymi normami regulującymi sposób integracji ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych są:
  •  Ustawa z dnia 24 sierpnia 2007r., o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 173, poz. 1218),
  • Ustawa z dnia 7 września 2007r., o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2007r, Nr 191, poz. 1365)
 

     Art. 1, ust. 1 pierwotnie uchwalonej ustawy dnia 7 września 2007r, stanowi, że cyt.: „Właściwi starostowie, w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy, sporządzą i przekażą właściwym wojewodom, marszałkom, wójtom, burmistrzom i prezydentom miast wykaz nieruchomości, które z mocy odrębnych przepisów przeszły na własność Skarbu Państwa i stanowią jego własność albo własność jednostek samorządu terytorialnego, a także niestanowiących własności Skarbu Państwa albo własności jednostek samorządu terytorialnego i niepozostających w posiadaniu ich właścicieli, nieruchomości zabudowanych, w których lokale zajmowane są przez osoby objęte przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 z późn. zm.)”

     Wykaz, o którym mowa w art. 1 ust. 1 oraz zestawienia zbiorcze, o których mowa w art. 1 ust. 3 i 4, obejmują oznaczenie nieruchomości według katastru nieruchomości, informację o prowadzonej dla nieruchomości księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów o stanie danych należących do działu pierwszego i drugiego księgi wieczystej oraz inne informacje, niezbędne do ustalenia stanu prawnego nieruchomości.
     Proszę zwrócić uwagę, że ewidencjonowanie, o którym mowa w art. 23 ust 1c ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r., o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 173, poz. 1218), obejmuje w szczególności:
1.     oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz katastru nieruchomości,
2.     powierzchnię nieruchomości,
3.     wskazanie dokumentu potwierdzającego posiadanie przez Skarb Państwa praw do nieruchomości w przypadku braku księgi wieczystej,
4.     przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, a w przypadku braku planu w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy,
5.     wskazanie daty ostatniej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste lub daty ostatniej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości Skarbu Państwa,
6.     informacje o zgłoszonych roszczeniach do nieruchomości,
7.     informacje o toczących się postępowaniach administracyjnych i sądowych
     W tym miejscu pozwolę sobie wrócić do punktu 3 i powiedzieć, że w przypadku braku księgi wieczystej kolejnym krokiem jest konieczność podjęcia czynności technicznych, formalnych i prawnych zmierzających do regulacji stanu prawnego nieruchomości, które są własnością Skarbu Państwa. Jak widać problem regulacji stanu prawnego znalazł się w sferze głębokiego zainteresowania i dyskusji na ten temat. Panaceum na wykorzystanie zaniedbań w uregulowaniu stanu prawnego nieruchomości miała stanowić ustawa z dnia 7 września 2007r. Jednakże po analizie treść wspomnianej ustawy wzbudziła spore wątpliwości, a mianowicie czy ustawodawca racjonalnie ocenił wszystkie aspekty, które należy wziąć pod uwagę przy praktycznej realizacji założeń przedmiotowej ustawy. Tutaj nie ulega oczywiście dyskusji cel ustawy, ponieważ konieczność uporządkowania stanu prawnego nieruchomości jest jak najbardziej zasadna i racjonalna, natomiast zdecydowaną niepewność budzą nałożone terminy. Co za tym idzie wątpliwym jest fakt oceny przez ustawodawcę racjonalnych możliwości zrealizowania i wyeliminowania problemu, który istnieje od wielu lat.
     W związku z tym na Konwencie Starostów Województwa Małopolskiego, który obradował w dniu 31 stycznia 2008r, podjęto dyskusję „międzysamorządową”, w aspekcie obiektywnych czynników warunkujących prawidłowe wykonanie ustawy. W konsekwencji  dyskusja zaowocowała jak najbardziej właściwym krokiem, mianowicie Starosta Powiatu Brzeskiego wyraził pogląd, że:
  • dotrzymanie 6-cio miesięcznego terminu wykonania z należytą starannością wykazów nieruchomości przez starostów jest bardzo problematyczne,
  • terminy określone w art. 2 i ust. 1 i ust. 3 są trudne do zachowania z powodów technicznych i prawnych,
  • równocześnie zaproponował wystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z krytyczną oceną zapisów art. 1 ust. 1, a także art. 2 ust. 1 i ust. 3, oraz z wnioskiem o określenie nowych, realnych terminów.
    Konwent Starostów Województwa Małopolskiego wziął pod uwagę sugestię Starostów, czyli również między innymi Starosty Brzeskiego i zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o określenie nowych, realnych terminów
 

    Wnioskowano o zmianę terminu dla sporządzenia i przekazania wojewodom wykazu nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego (art. 1 ust. 1) – z 6 miesięcy na 3 lata, a także zmianę terminu złożenia wniosku o ujawnienie w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego (art. 2 ust. 1 i ust. 2)- z 12 miesięcy na 5 lat.

     Konsekwencją przybliżonego procesu etapowego, a mianowicie prowadzonych przez Starostów dyskusji oraz przedstawionych propozycji Starosty Brzeskiego, których następstwem było uchwalenie przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej ustawy z dnia 30 maja 2008r., o zmianie ustawy o ujawnieniu w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2008r., Nr 116, poz. 733). Przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej została podpisana 18 czerwca 2008r., a w życie weszła z mocą obowiązywania od dnia 18 maja 2008r. Ustawa ta określa nowe terminy, których przedłużenie udało się po części wyegzekwować.
 

     Ogólnie ustawa z dnia 7 września ma charakter postępowania etapowego. Punktem wyjścia jest inwentaryzacja majątku i ustalenie stanu posiadania Skarbu Państwa, a także jednostek samorządu terytorialnego. Wynika to z art. 1, ust. 1 niniejszej ustawy, który stanowi, że cyt.: „Właściwi starostowie, w terminie 18 miesięcy od wejścia w życie ustawy, sporządzą i przekażą właściwym wojewodom, marszałkom, wójtom, burmistrzom i prezydentom miast wykaz nieruchomości, które z mocy odrębnych przepisów przeszły na własność Skarbu Państwa i stanowią jego własność albo własność jednostek samorządu terytorialnego, a także niestanowiących własności Skarbu Państwa albo własności jednostek samorządu terytorialnego i niepozostających w posiadaniu ich właścicieli, nieruchomości zabudowanych, w których lokale zajmowane są przez osoby objęte przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005r., Nr 31, poz. 266 z późn. zm.)”.

     Równoległym działaniem realizacji obowiązków wynikających z tejże ustawy jest ujawnienie prawa do nieruchomości w systemie ksiąg wieczystych, o którym mowa w art. 2, ust. 1 oraz ust. 3 tejże ustawy. Starostowie oraz właściwe w sprawach gospodarowania nieruchomościami organy jednostek samorządu terytorialnego złożą w sądach rejonowych wnioski o ujawnienie w księgach wieczystych prawa własności nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu tego prawa. Zakreślony termin realizacji tego obowiązku  wynosi 24 miesiące, licząc od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
     Jednak tutaj ponownie nasuwa się pytanie - czy zmienione terminy są wystarczające na kompleksowe zrealizowanie założeń ustawy?. W naszym kraju od wielu lat istnieją istotne zaniedbania w ujawnieniu rzeczywistego stanu własności nieruchomości Skarbu Państwa oraz nieruchomości stanowiących własność samorządu terytorialnego.
     W tym momencie nasuwa się drugie istotne pytanie, budzące uzasadniony niepokój – jak do tego doszło, jaka jest przyczyna wieloletnich zaniedbań w ujawnieniu stanu prawnego własności nieruchomości na obszarze całego kraju?. Można by długo rozmyślać, z pewnością jest kilka hipotez, głównie to znikoma wiedza prawna obywateli, ciągły brak czasu, a także związane z tym koszty. Istotną przyczyną jest z pewnością wcześniejszy brak skutecznego przepływu danych pomiędzy rejestrem ksiąg wieczystych, a rejestrem ewidencji gruntów i budynków. Wielu, jako główną przyczynę wskazało by opieszałość, a niejednokrotnie nawet bezczynność urzędników.
1.     Szanowni Państwo tutaj trzeba otwarcie powiedzieć, że regulacja stanu prawnego nieruchomości Skarbu Państwa wiąże się z dodatkowymi środkami pieniężnymi z budżetu państwa, o których w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 września 2007r brak było jakichkolwiek danych.
2.     Potrzebne środki finansowe na ten cel nie były zabezpieczone w budżecie na 2008 rok.
3.     Mając na uwadze konieczność realizacji przepisów ustawy podejmowano liczne kroki w pozyskiwaniu środków finansowych na ten cel, co jednak nie dawało skutków. 
4.     W związku z tym proces regulacji stanów prawnych rozpoczęto w oparciu o przyznane znikome środki w ramach dotacji celowej na sprawy związane z bieżącymi zadaniami z zakresu gospodarki nieruchomościami, które były zaplanowane na dany rok budżetowy.
5.     Na realizacje zdań z zakresu ustawy z dnia 7 września 2007r., zostały przyznane dodatkowe środki finansowe, jako zwiększenie planu dotacji celowej dopiero w sierpniu bieżącego roku.
6.     Przyznane środki finansowe zostały przeznaczone na sporządzenie wykazów nieruchomości zgodnie z ustawą z dnia 7 września 2007r., dokumentację geodezyjno-prawną (sporządzenie wyrysów z map ewidencyjnych, odpisy z rejestru gruntów, wykazy synchronizacyjne) – jest to dokumentacja konieczna do regulacji stanu prawnego nieruchomości.
7.     Jednak jest to kropla w morzu potrzeb jeżeli chodzi o środki pieniężne.
8.     Owszem minął rok od wejścia w życie ustawy, a tu nadal brak jest jakichkolwiek źródeł finansowania przedmiotowego przedsięwzięcia.
9.     Z przesłanej ostatnio informacji z Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, dotyczącej wiadomości o przyznanej dla naszego powiatu wysokości dotacji celowej na rok 2009, która nawiasem mówiąc jest niższa niż w roku bieżącym, wynika, że została utworzona w budżecie rezerwa celowa na regulację stanu prawnego nieruchomości związanych z ustawą z dnia 7 września 2007r., jednak nadal nie wiadomo w jakiej wysokości.
10. W związku z zrodził się dylemat, co jest ważniejsze: bieżące gospodarowanie nieruchomościami czy też realizacja ustawy z dnia 7 września 2007r. Można by tutaj postawić znak równości, jednak mając  na uwadze tak skromne środki finansowe należałoby coś wybrać. Zatem bez możliwości dysponowania wystarczająca ilością pieniędzy ludzie pracujący w urzędach nie są w stanie zrobić tyle, ile należałoby.
     Szanowni Państwo weźmy jako przykład powiat brzeski. Obecnie zajmuje obszar około 590 km2, na którym zamieszkuje blisko 90 tyś. mieszkańców, w skład jego wchodzi 7 gmin (miasto i gmina Brzesko, miasto i gmina Czchów oraz gminy: Borzęcin, Dębno, Gnojnik, Iwkowa i Szczurowa), rzeczą oczywistą jest dążenie do rzeczywistego ustalenia stanu prawnego nieruchomości. I tutaj wartym podkreślenia jest fakt, że w przypadku powiatu brzeskiego przedmiotem badań jest około 6500 działek, które stanowią własność Skarbu Państwa. Należy również dodać, że dzięki maksymalnie wytężonemu wysiłkowi pracowników udało się w terminie 6 miesięcy, licząc od dnia wejścia w życie ustawy z 7 września 2007r., czyli do 19 maja 2008r., opracować i przekazać właściwemu wojewodzie wykaz, o którym mowa w art. 1, ust. 1 przedmiotowej ustawy. Wykaz został sporządzony w oparciu głównie o dane ewidencyjne, które w porównaniu z częścią danych, jakie uzyskano z ksiąg wieczystych wykazują spory szereg rozbieżności. Są to m. in. różnice w numeracji działek, w powierzchni, czy też trudności dopasowania działek do poszczególnych nieruchomości. Już pierwszy etap realizacji ustawy pozwolił na jak najbardziej racjonalną ocenę możliwości pełnej i kompleksowej realizacji dalszych założeń w podanych terminach. Z całą pewnością można potwierdzić fakt, że ustawa daje nam za mało czasu. Należy pamiętać, że do pełnego opracowania wszystkich zagadnień konieczne jest podjęcie czynności technicznych, formalnych i prawnych, które dadzą możliwość kompleksowej regulacji prawnych aspektów własności Skarbu Państwa, a także jednostek samorządu terytorialnego, zarówno w zakresie ewidencji gruntów, jak i uzgodnienia treści ksiąg wieczystych.
Szanowni Państwo, jak jest to skomplikowany proces techniczno-prawny pozwolę sobie wyjaśnić, prezentując Państwu na wyświetlonym slajdzie kompilację synchronizacyjną mapy katastralnej w skali 1:2880 z mapą ewidencji gruntów i budynków w skali 1:2000. W celu doprowadzenia do relacji oznaczenia działek, przyjętych w nowych operatach ewidencji gruntów i budynków z oznaczeniami w księgach wieczystych, założonych na podstawie danych z operatów katastralnych, koniecznym było sporządzenie dokumentacji geodezyjno -kartograficznych, zwyczajowo zwanymi „Wykazami przejścia z parcel katastralnych na działki ewidencyjne” lub we współczesnym brzmieniu „Wykazami synchronizacyjnymi.” Przykład ten był szeroko opisany w miesięczniku Przegląd Geodezyjny w artykule pt: „Generacja wykazów synchronizacyjnych na potrzeby geodezyjno - kartograficzne” autorstwa Pana dr inż. Andrzeja Surówka – pełniącego funkcję Geodety Powiatu Brzeskiego i jednocześnie Naczelnika Wydziału Geodezji tutejszego Starostwa oraz Pana Zbigniewa Piaska – profesora Politechniki Krakowskiej. Rysunek ten wskazuje, że własność Skarbu Państwa w przedmiocie parceli gruntowej 1599/2 została uwikłana tytułami własności dla działek nr 195, 196, 197, 208, 209, 201, 200, jakim legitymują się właściciele tych działek. Jak widać regulacja jednej działki często narusza własności działek sąsiednich. Należy tutaj podkreślić, że skutki braku norm dokładnościowych znajdujących oparcie w przepisach prawnych są powodem skarg obywateli do organów administracji publicznej, ale również powodem licznych procesów cywilnych. Zatem regulacja stanów prawnych jest trudnym zadaniem i geodeci uprawnieni bardzo niechętnie się go podejmują.
Szanowni Państwo nie ulega jednak żadnej wątpliwości, że ustawa z 7 września 2007r., jest bardzo potrzebna, bowiem ma ona doprowadzić do uporządkowania systemu ksiąg wieczystych i zabezpieczenia prawa własności rzeczywistych właścicieli nieruchomości. Trzeba również pamiętać, że w XXI wieku nasz kraj nie potrzebuje lustra, które odzwierciedla jego losy, lecz wypracowania skutecznego i racjonalnego działania, które będzie początkiem długiej drogi do ujawnienia w księgach wieczystych prawa własności wszystkich nieruchomości. Jednak jak już zostało to wskazane mocno dyskusyjne są nałożone terminy.

 Dziękuję za uwagę

 

        

 Zdjęcie: Pani Małgorzata Kociołek podczas prezentacji referatu

Załączniki:
Pobierz plik (Małgorzata Kociołek.ppt)Małgorzata Kociołek: Ewidencja mienia publicznego[prezentacja slajdów referatu]130 Kb
Zmieniony: piątek, 30 października 2009 08:13